Chương 177: Thiên tai xảy ra khắp nơi
Lúc anh Ô Lực Cát vượt qua sông băng đã bị nhiễm phong hàn nhưng vẫn cắn răng nhịn tới khi đến khu chăn thả mùa xuân, dựng xong lều mới ngã bệnh.
Lúc ấy lội sông băng nên A Mộc Cổ Lăng cũng đau chân vài ngày. Chỉ có anh chàng Chiêu Na Mộc Nhật to con là không việc gì. Anh không đau chân, không bị sốt, túm lại không sao hết.
Lâm Tuyết Quân làm bác sĩ thú y nhưng cũng vội vã chọn mấy loại thuốc có thể giúp người giảm sốt rồi cho vào nồi to nấu với tỉ lệ nhiều nước ít thuốc để mọi người cùng uống.
Anh Ô Lực Cát nằm ở trên giường uống từng cốc thuốc, vừa bổ sung nước lại bổ sung chất điện giải. Chỉ sau hai ngày một đêm anh lập tức đổ mồ hôi, cả người khoan khoái hơn hẳn.
Lâm Tuyết Quân ngồi ở mép giường vừa cùng chị A Như lau trán cho anh Ô Lực Cát vừa nhắc mãi: “Lần sau không thể cắn răng nhịn thế này. Nếu bị bệnh thì phải nghỉ ngơi, dù sao tụi em cũng có thể xuất phát trước còn anh chị ở lại lều nghỉ ngơi vài ngày cũng được. Đâu thể bị bệnh mà vẫn theo đội ngũ đi mấy ngày thế được. Anh cứ thế cưỡi ngựa trong gió to, cả ngày ăn có hai bữa cơm rồi hối hả ngược xuôi dồn đàn gia súc…”
Mỗi khi nghĩ tới điểm này Lâm Tuyết Quân đều cảm thấy sợ.
Con người ở thời đại này quá không quan tâm tới bản thân mình. Dù bị bệnh họ vẫn cắn răng mấy ngày không nói gì. Ngay cả người khỏe mà phải xuyên qua thảo nguyên trong trời đông giá rét để theo đội ngũ đã là việc khó huống chi người đang bị sốt.
Cô thấy mặt anh Ô Lực Cát đã gầy hẳn đi thì lại nghĩ lỡ anh ấy sốt tới mức gặp phải biến chứng thì lúc ấy hối cũng không kịp.
“Không sao đâu, anh chỉ bị cảm lạnh thôi.” Anh Ô Lực Cát ho khan nhưng vẫn không để trong lòng mà lắng nghe gió mang theo cát đập vào lều nỉ và lo lắng lắm: “Mùa đông sắp qua rồi mà vẫn chẳng có trận tuyết nào tử tế. Xuân sắp tới mà gió còn to như thế thì sợ cỏ không mọc tốt… cỏ không mọc tốt thì…”
Mỗi một người dựa vào thảo nguyên để ăn cơm đều chờ đợi mưa và tuyết. Bọn họ mong mỗi năm cỏ đều mọc xanh tốt nhưng trời chưa chắc đã chiều lòng người. Luôn có năm mưa gió thuận hòa và năm thiên tai liên miên.
Cả nước bước vào mùa xuân khô hạn, các nơi đều phải thương lượng phương án.
Từng hội nghị được diễn ra, từ cấp trên cao nhất tới bờ ruộng. Những quyết sách bên trên đưa ra cần qua tầng tầng lớp lớp truyền đạt nên cơ sở bên dưới chỉ có thể lấy những nguyên liệu hiện có và nghĩ chút biện pháp.
Chỗ nào đã đào kênh thì dẫn nước qua đó. Chỗ nào chưa đào kênh thì có thể gánh từng thùng nước mà vận chuyển theo cách nguyên thủy nhất. Chỗ nào đã ấm lên thì bắt đầu trồng trọt và vấn đề thiếu nước cứ thế hiện ra một cách rõ ràng.
Tới tháng 5, một vài khu vực ở Trung Nguyên đã gieo giống nhưng chưa được bao lâu sâu đã bò ra khỏi đất và gặm đống rễ với mầm non nớt của cây. Những cây non này vì thiếu nước mà lớn chậm, nay gặp phải sâu bệnh nên những người nông dân lập tức lấy thuốc trừ sâu dự trữ năm ngoái ra chuẩn bị dùng. Đúng lúc ấy thì “Báo thăm dò khoa học” và báo “Lao động chăn nuôi” được đưa tới các đội sản xuất trên cả nước.
Vì thế các đại đội trưởng lập tức nghiên cứu loại sâu trên địa bàn của mình là sâu gì. Nếu là rệp sáp thì mua cây thuốc lá ngâm nước tỉ lệ 1:10, nếu là bọ xít thì làm nước ớt tỉ lệ 1:20, nếu là nhện đỏ thì làm nước tỏi tỉ lệ 1:10…
Những loại thuốc diệt côn trùng sinh học này có thể không hiệu quả tức thì nhưng lại không làm tổn thương môi trường. Ngoài ra họ còn có thể dùng tro bếp cũng có ích.
“Khá tốt. Dùng cái này không có mùi gay mũi, lá cải mọc lên chẳng cần rửa cũng ăn ngay được.” Cán bộ phụ nữ đi dọc bờ ruộng để kiểm tra thì phát hiện rất nhiều xác côn trùng, “Có tác dụng đó, có thể dùng được.”
“Năm trước tôi cõng thùng thuốc trừ sâu phun xong thì gay mũi khó chịu vài ngày. Đến mùa đông tôi còn bị tật ho khan, thở hổn hển nhưng năm nay không cần phun thuốc kia nữa nên thấy khá tốt.” Một ông lão đứng ở bờ ruộng nhổ cỏ dại và chống lưng nhìn về những khe rãnh trên bình nguyên rộng lớn sau đó lo lắng nói: “Hạn hán năm nay dễ dẫn tới châu chấu lắm. Mười mấy năm qua đều như thế, nếu mùa đông không có tuyết và mùa xuân không có mưa. Tới cuối tháng 5… Ai, bỗng nhiên có từng đàn châu chấu bay tới ăn sạch hoa màu. Tụi nó càng ngày càng nhiều, hoa màu đều bị ăn sạch châu chấu mới bỏ đi. Tụi nó sẽ bay về phương nam gặm cây cỏ nơi ấy…”
“Châu chấu ấy từ đâu bay tới vậy?” Một cô gái trẻ ngồi ở ruộng khác nhổ cỏ dại và quay đầu đón ánh mặt trời đồng thời cau mày hỏi. Cô còn nhỏ nhưng trên mặt đã có nếp nhăn vì phải làm việc ngoài đồng nhiều.
“Nghe nói tới từ thảo nguyên phía bắc, nơi cũng có hán hán hoành hành ——”
……
Bởi vì thiếu tuyết nên thời tiết năm nay chuyển ấm sớm. Ở tháng 4 đám châu chấu đã bắt đầu xuất hiện và có xu hướng sinh sôi nảy nở rồi tụ tập thành đàn di chuyển. So với rệp sáp thì đám này khó đối phó hơn, cũng nguy hại hơn.
Lệnh của bên trên bắt đầu được truyền xuống, các đội sản xuất tập hợp nhân lực bắt châu chấu rồi đào hố đốt và chôn.
Lúc Đỗ Xuyên Sinh và vài vị giáo sư khác cùng sửa sang và soạn ra những bài báo chống lại sâu bệnh thì nông dân các nơi bắt đầu căn cứ theo đó để tìm kiếm những mảnh đất khô hạn không có cỏ mọc. Họ đào đất lên để tiêu diệt trứng côn trùng, phá hỏng môi trường để châu chấu sinh sôi nảy nở.
Một ít đội sản xuất tiếp nhận mệnh lệnh gieo trồng các loại cây mà châu chấu không thích gặm như đậu xanh, đậu Hà Lan, đậu đũa và khoai sọ.
Những loại hỗn hợp đuổi châu chấu thường dùng như lưu huỳnh, vôi, và muối ăn, khổ sâm, cây ngưu bàng và trộn cây sói độc với lôi công đằng đều được quảng bá và tuyên truyền. Ngoài việc sử dụng lá cây thuốc lá vào đầu mùa xuân làm thuốc diệt sâu bọ thì mọi người bắt đầu tìm kiếm những phương thức có thể đuổi châu chấu có sẵn. Tất cả đều chuẩn bị tinh thần đón châu chấu sắp tấn công.
Đỗ Xuyên Sinh mang theo trợ lý và Tháp Mễ Nhĩ cùng nhau sáng tác những bài báo phân tích lợi và hại của ‘thuốc trừ sâu hóa học’ đồng thời phối hợp với các chuyên gia nông nghiệp và lãnh đạo để thẩm duyệt cũng như sáng tác ra “Tuyển tập toàn diện về các loài thiên địch của châu chấu”, “Tuyển tập toàn diện về các loài cây trồng mà châu chấu không thích” cùng với “Tổng quan tập tính châu chấu và các loài côn trùng có hại’. Như thế họ có thể trợ giúp người dân chăn nuôi và nông dân trên cả nước xóa nạn mù chữ và tìm kiếm phương thức đối phó ngay tại chỗ.
Cuối tháng 4 và đầu tháng 5, những vùng thảo nguyên ở vĩ độ 50 nơi phía bắc đã dần ấm lên. Nhiệt độ ban đêm tuy vẫn âm 10 thậm chí âm mười mấy độ nhưng ban ngày đã lên 0 độ. Trên thảo nguyên Mông Cổ, tuyết trắng vốn có thể tan ra giúp đất được tẩm bổ nhưng nay tuyết đã bị gió thổi gần như không còn bóng dáng, chỉ có những nơi có lạch ngòi mới có tuyết tan chảy về sông băng.
Đỗ quyên năm vừa rồi xán lạn nở rộ nay cũng mọc lên thưa thớt, rất nhiều đồng cỏ thậm chí hoang vu trải rộng, không có một cây xanh nào mọc lên. Gió xuân không mang theo mùi hoa xuân thơm nồng mà chỉ có cát đá. Những cây cỏ gian nan mọc lên lại bị gió ấy đánh cho ngã trái ngã phải, chật vật vô cùng.
Đám chuột thỏ đói khát chui ra khỏi hang và xới đất đào cát tìm được bất kỳ thứ gì màu xanh là không chút do dự bỏ vào miệng nhai nuốt. Lúc gia súc đuổi tới thì thứ chờ chúng không phải cỏ xanh dồi dào của mùa xuân mà là những mảnh đất hoang vu.
Đất đai khô nứt khiến nấm xanh và các loài nấm ký sinh khác không thể sống nổi. Thiếu chúng thì trứng châu chấu sẽ tồn tại và trải qua thời gian trưởng thành ngắn, từng đám châu chấu bò ra khỏi đất và tìm kiếm cỏ cây để ăn.
Những cây cỏ chịu được hạn hán và giá rét của mùa đông đồng thời chưa bị chuột thỏ gặm sạch thì một lần nữa khó thoát kiếp nạn ——
Vô số châu chấu bay về phía những cái cây tụi nó có thể nhìn thấy. Tám chín con bu lấy một cành cây và chỉ vài giây sau cành cây vốn tràn ngập sức sống bỗng biến mất. Châu chấu rơi xuống đất và lại cất cánh bay tới mục tiêu xa hơn.
Bài ca mùa xuân trên thảo nguyên Mông Cổ lại là tiếng châu châu vỗ cánh không dứt bên tai. Những người nông dân nhìn cảnh xuân trước mặt chỉ thấy những đàn côn trùng như mây đen bay là là trên tầng trời thấp để kiếm ăn.
Đó là khúc nhạc và cảnh tượng của tận thế.
Gió tây bắc cấp 9 ngày đêm không ngừng thổi, và châu chấu cũng giương cánh theo gió bay ngày 160 km. Chỉ trong vòng 1-2 ngày, đại quân châu chấu của thảo nguyên Mông Cổ đã bay qua lãnh thổ một nước và tới thảo nguyên Nội Mông.
Những người dân du mục của Nội Mông đứng trên đồng cỏ nhìn về phía bắc thì chỗ nào cũng thấy những đám mây đen dần tới gần.
Những người già sinh ra và lớn lên ở thảo nguyên, trải qua vô số xuân hạ thu đông nên chỉ cần nhìn đã biết kiếp nạn lớn nhất của thảo nguyên đã tới.
…
Tại Cục bảo vệ thảo nguyên, trong văn phòng lớn, mấy cái điện thoại không ngừng reo vang. Cán bộ viên chức chạy ngược chạy xuôi nhận điện thoại rồi ghi chép lại. Sau khi dập máy họ vội đi vào căn phòng nhỏ nhất ở trong cùng và ngồi trên cái ghế dài ngoài cửa xếp hàng chờ gặp cục trưởng.
Cục trưởng Phùng Anh vuốt mái tóc ngắn vừa cắt không lâu, cánh tay chống trên bàn, ngón tay xoa xoa thái dương cứ nhói lên từng cơn.
Người ngồi đối diện bà không ngừng báo cáo:
“Đầu xuân, tình hình hạn hán nghiêm trọng, phần lớn đồng cỏ đều ghi nhận tỉ lệ mọc lại thấp. Dân chăn nuôi gần hồ Hô Luân đều gánh nước, đẩy xe vận chuyển nước để tưới cho đồng cỏ. Nhưng dựa theo cách này thì không thể nào cải thiện đươc tình trạng khô hạn của thảo nguyên. Dự báo thời tiết cho thấy thời gian này sẽ không có mưa…”
“Dịch châu chấu ở Công xã Hàng Ô Lạp, Tân Ba Nhĩ Hổ Hữu Dực Kỳ……”
“Công xã Khắc Nhĩ Luân xảy ra dịch châu chấu……”
“Đàn châu chấu bay qua hồ Bối Nhĩ, một bộ phận bị chết đuối……”
“Tả Dực Kỳ……”
“… xuất hiện dịch châu chấu, những vùng đồng cỏ rộng lớn bị châu chấu gặm trụi, gia súc bị chặn lại trên đường chuyển đàn…”
Từng báo cáo được đưa ra, tất cả đều là khô hạn và nạn châu chấu. Phùng Anh chỉ cảm thấy sứt đầu mẻ trán.
Nhân dân cả nước đã quen với việc một năm hạn hán, một năm lũ lụt. Với những thí nghiệm mà thời tiết mang tới thì ý thức dự phòng của mọi người vẫn chưa đủ mạnh. (Hãy đọc truyện này tại trang RHP) Bọn họ cũng chưa hình thành những quan trắc cần thiết mang tính hệ thống cho cả nước về khí hậu và các thiên tai. Các khu nông nghiệp, chăn nuôi vẫn có xu hướng lo giải quyết việc của mình khi gặp phải tình huống khó khăn chứ không phải tập hợp thông tin và báo cáo lên trên.
Công xã mới được thành lập mấy năm nên một vài quy trình cũng như chính sách còn đang trong quá trình hoàn thiện. Nay đột nhiên gặp phải tình hình hạn hán nên số liệu các nơi báo về đều so le không đều cũng là chuyện bình thường.
Một tuần trước Phùng Anh còn đang mang theo mọi người phân tích số liệu các công xã gửi lên về tình huống gieo trồng và xanh trở lại của các loại cỏ nuôi gia súc năm ngoái. Căn cứ vào đó họ tiến hành phân tích và đưa ra kế hoạch trồng cũng như quan trắc cho năm nay.
Đồng thời, cục thảo nguyên còn nhận được nhiệm vụ của bên trên về việc thu thập số liệu các thảo nguyên ở khu vực Hô Luân Bối Nhĩ cùng khả năng chứa gia súc của những nơi ấy. Trên lịch làm việc của Phùng Anh ghi các công tác liên quan tới cỏ nuôi gia súc, đồng thời bà cũng giao nhiệm vụ thu thập số liệu liên quan tới sức chứa gia súc của các thảo nguyên. Bà muốn nhanh chóng tập hợp những số liệu này và sửa sang lại sau đó báo cáo lên trên.
Ai biết tuần này lại có nạn châu chấu khiến mọi công việc đều bị gián đoạn.
Phùng Anh vừa nghe báo cáo vừa suy nghĩ Minh trưởng hiện tại chắc cũng đã nhận được báo cáo về tình hình hạn hán và nạn châu chấu. Ngày mai chắc chắn ông ấy sẽ triệu tập chuyên gia các bộ môn và lãnh đạo liên quan để mở họp tìm phương án. Bà phải nhanh chóng nắm được mọi tình huống, mau chóng triệu tập nòng cốt của cục thảo nguyên và các phòng ban chuyên môn để thảo luận đưa ra ý kiến cũng như đề xuất các biện pháp có hiệu quả nhanh nhất.
Thứ ký Lai ngồi đối diện đọc nội dung báo cáo tiếp theo nhưng lúc này đã không còn nạn châu chấu mà biến thành:
“…… Toàn công xã có 17 đội sản xuất đã thuận lợi đón cừu mùa đông, tổng cộng…… Toàn đội sản xuất đã hoàn thành việc cho cừu uống thuốc phòng kiết lỵ, tiêm vắc xin chống viêm ruột và đột tử ở cừu…
Tới hạn ngày 9 tháng 5, toàn bộ 17 đội sản xuất đã hoàn thành việc di chuyển đàn gia súc từ khu chăn thả mùa đông tới khu chăn thả mùa xuân, tiếp theo sẽ đón cừu mùa xuân và bê cùng các con non khác…
Trong tình huống chuẩn bị đón lứa cừu mùa xuân, công xã đang xem xét chứng thực số lượng gia súc sau khi thay đổi độ tuổi xuất chuồng của cừu như yêu cầu của cấp trên và bài báo của “Báo thăm dò khoa học”…
Tình trạng nảy mầm của cỏ nuôi gia súc tại khắp các đội sản xuất ,trong đó có cỏ linh lăng hoa tím ——”
Phùng Anh hả một tiếng và cắt ngang lời báo cáo của lão Lai: “Công xã Hô Sắc Hách không báo cáo về nạn châu chấu và mong viện trợ à?”
Lão Lai lật xem báo cáo của công xã Hô Sắc Hách và lắc đầu: “Không có.”
“Các công xã ở phía đông bắc của Kỳ tự trị dân tộc Ngạc Ôn Khắc và Kỳ Trần Ba Nhĩ Hổ đều không bị ảnh hưởng bởi nạn châu chấu sao?” Phùng Anh sốt ruột hỏi.
Trong khu vực Hô Luân Bối Nhĩ, hai kỳ nằm ở phía ngoài cùng về phía tây, giáp Mông Cổ và Nga, là Kỳ Hữu Dực Tân Ba Nhĩ Hổ và Kỳ Tả Dực Tân Ba Nhĩ Hổ. Đi xa hơn về phía đông là Kỳ Trần Ba Nhĩ Hổ, gần giáp với Nga, và phía nam Kỳ Trần Ba Nhĩ Hổ là Kỳ tự trị dân tộc Ngạc Ôn Khắc, nơi không tiếp giáp với bất kỳ nước ngoài nào.
Nếu Công xã Hô Sắc Hách nằm ở phía bắc thành phố Hải Lạp Nhĩ không có nạn châu chấu, vậy có phải điều đó có nghĩa là Kỳ Trần Ba Nhĩ Hổ và Kỳ tự trị dân tộc Ngạc Ôn Khắc đã tạo thành một bức tường chạy dọc theo hướng nam-bắc, ngăn cách hai phía đông và tây, khiến nạn châu chấu chỉ xảy ra ở phía tây, còn phía đông hoàn toàn không có nạn châu chấu?
Nếu xét thêm tình hình phía tây giáp với nước ngoài để phán đoán thì—
Chẳng lẽ nạn châu chấu hoàn toàn là do châu chấu từ nước ngoài bay qua biên giới gây ra, còn trong địa phận Hô Luân Bối Nhĩ vốn không hề có nạn châu chấu phát sinh tự nhiên hay sao?
Lão Lai ngẩng đầu nhìn vẻ mặt có chút hưng phấn của cục trưởng vì tưởng nạn châu chấu đã được ngăn chặn. Ông buông báo cáo của công xã Hô Sắc Hách và cúi đầu lật xem báo cáo của khu tự trị Evenk, Trần kỳ và hai kỳ phía đông bắc.
Vài phút sau ông nhìn về phía Phùng Anh và lắc lắc đầu sau đó thong thả ung dung nói: “Cục trưởng, ngoài công xã Hô Sắc Hách thì những công xã phía đông cũng gặp tình trạng hạn hán và nạn châu chấu ở những trình độ khác nhau. Các công xã càng gần phía bắc thì nạn châu chấu còn đỡ nhưng cũng đã gặp hạn hán. Có lẽ vì phía bắc lạnh nên châu chấu còn chưa bò ra khỏi đất. Ngoài ra cũng có thể là do đàn châu chấu không bay qua những nơi rét lạnh ấy.”
“?” Phùng Anh nhăn mày và duỗi tay đòi báo cáo từ lão Lai để tự xem.
10 phút sau rốt cuộc bà cũng ngẩng đầu, ngón tay gõ mặt bàn và ra lệnh: “Anh để những báo cáo kia lại và đi gọi điện cho công xã Hô Sắc Hách để hỏi rõ ràng xem vì sao bọn họ không gặp tình trạng hạn hán hay châu chấu.”
“Vâng!” Lão Lai lập tức đứng lên và vội vàng đẩy cửa văn phòng của Phùng Anh để rời đi.
